Jezioro Harsz

Jezioro Harsz – poznaj jego historię

Pojezierze Mazurskie to północno-wschodni obszar Polski, obfitujący w malownicze jeziora. Wśród zlokalizowanych tam akwenów bez problemu można znaleźć niezwykłe w swoim kształcie, zajmujące powierzchnię 216,2 hektara jezioro Harsz, rozciągające się w dorzeczu rzek Węgorapa i Pregoła. Jest umiejscowione na terenie obwodu rybackiego Jeziora Mamry Północne, a jego użytkownikiem jest Polski Związek Wędkarski.

Dane morfometryczne jeziora Harsz

Akwen zaliczany jest do małych jezior, jego długość w najszerszym miejscu wynosi 2800 metrów, natomiast szerokość maksymalna to 1020 metrów. Głębokość jeziora jest bardzo zróżnicowana – w najgłębszym miejscu sięga do 47 metrów, natomiast jego średnia głębokość wynosi 11,4 metrów. Pomimo swojej nieregularności, linia brzegowa jest imponująca i liczy sobie 10450 metrów. Objętość słodkiej wody całego akwenu to 24707 tysięcy metrów sześciennych.
Lustro wody jeziora Harsz znajduje się na wysokości 116,8 metrów n.p.m.

Jezioro Harsz i jego położenie względem sąsiednich akwenów

Nieregularny kształt jeziora sprawia, że akwen ten postrzegany jest jako dwa zbiorniki o różnej wielkości, połączone szerokim przesmykiem, funkcjonującym pod nazwą Szyja. Przesmyk ten jest długi na około 400 metrów, a jego szerokość to około 100 metrów. Większa część jeziora Harsz, znajdująca się na południowym wschodzie, nazywana jest Dużym Harszem lub Wielkim Harszem, natomiast część zlokalizowana bardziej na północny-wschód to Mały Harsz lub też Harsz Mały.

Akwen otoczony jest dużymi jeziorami, takimi jak: jezioro Dargin i jezioro Święcajty, natomiast od północnego zachodu łączy się poprzez wąską strugę z jeziorem Mamry. Ten ciek wodny, łączący obydwa jeziora nosi nazwę Dopływ z jez. Harsz. Zbiornik ten został sklasyfikowany jako akwen o bardzo wysokiej zawartości wapnia.

Wokół jeziora znajdują się łąki i pola uprawne, a także lasy; brzegi zbiornika są nieco wzniesione, a dno pokrywa piasek i muł. Roślinność otaczająca jezioro Harsz oraz rośliny zanurzone w jego wodach tworzą niezwykłe, podwodne łąki, przekształcające się w gęste skupiska zieleni, zajmujące około 30 procent dna jeziora. Można do nich zaliczyć moczarkę, wywłócznik, jaskier krążkolistny, ramienice i rdestnicę. Słodkie wody zbiornika są domem dla licznych gatunków ryb, do których należą: leszcze, szczupaki, sielawy, okonie oraz płocie. Obfitość fauny sprawia, że jezioro Harsz jest bardzo atrakcyjną przystanią dla wędkarzy.

Teren akwenu objęty jest strefą ciszy, gdyż znajduje się na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, co oznacza, że wprowadzony został zakaz używania łodzi motorowych na całym obszarze jeziora. Można po nim poruszać się tylko i wyłączne łodziami wiosłowymi lub żaglowymi, a także kajakami. Wokół jeziora można spacerować, a liczne i zadbane pomosty prowadzące w głąb jeziora zachęcają do odpoczynku i podziwiania widoków. Niewątpliwie dużą atrakcją jest punkt widokowy, usytuowany niedaleko miejscowości Sztynort, znanej z rezerwatu przyrody, portu oraz zabytkowego pałacu. Miejsce to polecane jest głównie podczas zachodu słońca, które codziennie odgrywa nowy, niepowtarzalny spektakl.

Jezioro Harsz – najbliższa okolica

Wokół zbiornika wodnego, oprócz pól uprawnych, kompleksu leśnego i łąk znajdują się miejscowości turystyczne, z licznymi atrakcjami, zabytkami, a także budowlami, które warto zwiedzić ze względu na ich ciekawą historię.

Tuż koło południowego krańca jeziora Harsz znajduje się wieś turystyczna o nazwie Harsz, założona w szesnastym wieku przez Macieja Guta, a jej nazwa pochodzi od nazwy jeziora, brzmiącego w języku pruskim SKARSAW. Od strony północnej zlokalizowany jest przysiółek Róg, natomiast osiem kilometrów na północ od jeziora leży Węgorzewo, miasto powiatowe, założone prawdopodobnie w czternastym wieku, znajdujące się w obszarze dawnych Prus Dolnych.

Okolica jeziora Harsz obfituje w liczne gospodarstwa agroturystyczne, w których można wypocząć na łonie natury, w bliskości z przyrodą. Na terenie wsi zachowało się sporo oryginalnych mazurskich gospodarstw, z zabytkowymi domami. Obecnie zmodernizowanymi na potrzeby mieszkańców, jednak do dzisiaj można tam zastać oryginalne budynki gospodarcze, wybudowane z kamieni zatopionych w betonowej zaprawie. Z pewnością dużą atrakcją jest kamienista droga, która, mimo że niewygodna dla pojazdów mechanicznych, szczególnie motocykli, w minionych epokach była ułatwieniem dla wozów konnych, które dzięki kamieniom nie grzęzły w tym podmokłym terenie. Wieś Harsz leży na szlaku rowerowym, którym można dotrzeć do Giżycka, zlokalizowanego nad jeziorem Niegocin, poprzez miejscowości Pieczarki i Świdry. Trasa rowerowa ma charakter zamknięty, do Giżycka można również dojechać rowerem z Harszu poprzez Pozezdrze i Spytkowo.

Miejscowe atrakcje

Najciekawszym zabytkiem Harszu jest Stara Szkoła, w której mieści się pensjonat. Działa tam również galeria, która służy lokalnym twórcom za punkt wystawiania i sprzedaży rękodzieła, głównie rzeźb drewnianych, obrazów z pejzażami mazurskimi, ceramiki, haftów oraz patchworków.